Türkiye'deki Tarımsal Teşvikler
Dünya Bankası ile TC. 57. Hükümeti tarafından imzalanan "Tarımsal
Reform ve Uygulama Projesi (ARİP)", dört alt bileşenden
oluşmaktadır.
a) Doğrudan gelir desteği projesi
b) Alternatif ürün projesi
c) Tarım Satış Kooperatiflerinin yeniden yapılandırılması
d) Proje destek ve tanıtım hizmetleri
Reform programının amaçları, mevcut destekleme politikalarını
ortadan kaldırarak doğrudan gelir desteğine geçmek, reform süreci
içinde; girdi desteği ve sübvansiyonlu kredi desteği kaldırılarak,
tarımsal KİT'lerin küçültülmesi ve/veya özelleştirilmesini sağlayacak
tüm tedbirleri almak, alternatif ürün projesi ile arz fazlası
olan tütün ve fındık üreticilerinin faaliyet alanlarının, arz
açığı olan ürünlere kaydırılmasını sağlamaktır. Bu kapsamda
biyodizel üretiminde hammadde olarak kullanılabilecek bitkilerle
ilgili maddeler aşağıda sunulmuştur.
Fındık
Dünya Bankası ile yapılan anlaşmaya göre alternatif ürün projesi
için toplam 161.6 milyon dolarlık kaynak ayrılmıştır. Bunun
146 milyon dolarlık kısmının, fındık alanlarının daraltılması,
15.6 milyon dolarlıklık kısmının ise tütün ekim alanlarının
daraltılması amacı ile kullanılması planlanmıştır. Proje ile
fındık ocağını söken ve tütün üretiminden vazgeçen üreticilere,
bu alanda üretmeyi istedikleri ürünlerin girdilerini ve alternatif
ürün üretmeleri nedeniyle uğrayacakları maddi kayıplarını karşılamak
üzere destek verilmesi planlanmıştır.
Üretim fazlalığı nedeniyle 5 yılda sökümü yapılacak olan alan
100 bin hektardır. Alternatif ürün projesi kapsamında Artvin,
Bartın, Giresun, Düzce, Kastamonu, Kocaeli, Ordu, Rize, Sakarya,
Samsun, Sinop, Trabzon ve Zonguldak illerinde fındık üretilen
alanlarda uygulanarak bu illerdeki fındık üretiminin azaltılması
amaçlanmaktadır.
Fındık ocağını söken çiftçilere alternatif olarak ise; tek yıllık
bitkilerden ayçiçeği, mısır, silajlık mısır, açıkta sebze, örtü
altı sebze, soya fasulyesi, kolza, fiğ, çok yıllık bitki olarak
da; üzümsü meyve, çilek, kivi, yonca, kuşburnu, süs çalıları,
sarmısak, aromatik ve tıbbi bitkiler yörenin ekolojik ve iklimsel
özelliklerine göre önerilmektedir.
Tütün
14 Mayıs 2003 tarih ve 25108 sayılı tebliğ uygulamada görev
alan kurum ve kuruluşların belirlenmesi, Doğu ve Güneydoğu Anadolu
Bölgesinde; Adıyaman, Bingöl, Batman, Bitlis, Diyarbakır, Hakkari,
Malatya, Mardin, Muş, Siirt ve Van illerinde tütün üretimiyle
iştigal eden ve alternatif ürün yetiştirmeyi tercih eden üreticilerin
desteklenmesine dair Karar'ın uygulanmasına ilişkin hususları
içerir. Proje kapsamındaki illerde alternatif ürün projesinin
36 bin hektarlık bir alanda uygulanması kararlaştırılmış daha
sonra bu alan 23 bin hektara indirilmiştir.
Program kapsamındaki illerde, tütün üretiminden vazgeçerek alternatif
ürün ekimi/dikimi tercih eden üreticilere yapılacak ödemeler
ve program kapsamında yapılacak diğer ödemeler için gerekli
finansman uluslar arası finans kuruluşlarından sağlanan kaynaklardan
ve/veya bütçenin ilgili harcama kalemlerinden karşılanır. Proje
ile tütün ekmekten vazgeçen üreticilere, dekara ödenecek miktar
46 Dolar olarak tespit edilmiş daha sonra bu miktar 80 Dolara
çıkarılmıştır.
Tütün üretiminden vazgeçen çiftçiler için alternatif olabilecek
bitkiler: Buğday, ayçiçeği, kanola, nohut, kırmızı mercimek,
pamuk, fiğ, korunga, bağ, geleneksel meyveler, sebze, aromatik
ve tıbbi bitkiler ve organik tarımsal ürünler olarak belirlenmiştir.
14 Mayıs 2003 tarih ve 25108 sayılı tebliğ'de Telafi Edici Ödemelere
Esas illerde 2002 yılında şeker pancarı üretimi yapan ancak
2003 yılında pancar üretim kotalarının daraltılmasıyla 2003
yılı münavebe sahalarında alternatif ürün olarak mısır, ayçiçeği,
soya fasulyesi ve yem bitkisi yetiştirmeyi tercih eden üreticilere
bir defaya mahsus olmak üzere yapılacak telafi edici ödemeye
dair Karar'ın uygulanmasına ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
30 Nisan 25094 sayılı tebliğ, 25.10.2002 tarih ve 24917 sayılı
Resmi Gazete'de yayımlanan 2002 yılı ürünü Kütlü pamuk, yağlık
Ayçiçeği, Soya fasulyesi, Kanola ve Zeytinyağı üreticilerine
destekleme primi ödenmesine dair 2002/4842 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı esas alınarak hazırlanmıştır.
Bu yetki çerçevesinde; 2002 yılı ürünü yağlık ayçiçeği, soya
fasulyesi ve kanolanın destekleme primi ödemelerine esas olmak
üzere uygulanacak prim tutarı kilogram başına yağlık ayçiçeği
için 85 000 TL., soya fasulyesi için 100 000 TL., kanola için
90 000 TL. olarak belirlenmiştir. Ayrıca sertifikalı sınıfta
tohumluk kulllanmak suretiyle soya fasulyesi üretimi yapan ve
bu durumu belgelendiren üreticilere, ürüne verilecek prim miktarının
% 10'u fazla ödeme yapılacaktır.
Kararname uyarınca destekleme primi, 2003
Mali Yılı Bütçesi'ne konulan ödenekten karşılanacaktır. Yağlık
ayçiçeğinde; yağ sanayi işletmelerine satış yapılması veya
ham yağ olarak işletilmesi koşuluyla tüccar alımları da destekleme
primi uygulaması kapsamına alınmıştır. Soya fasulyesi ve Kanolada;
yem sanayi, yağ sanayi ve gıda sanayi işletmelerine satış
yapılması koşuluyla tüccar alımları da destekleme primi kapsamına
alınmıştır.
Sertifikalı soya fasulyesi tohumu ile üretim
yapan üreticilere destekleme prim ödemesi yapılırken, üreticinin
hem sertifikalı hem de sertifikasız tohumluk kullandığı durumlarda
kullanılan tohumluk miktarına paralel olarak üretim hesaplanır,
bu durumda sadece sertifikalı tohumluk kullanılarak gerçekleştirilen
üretime ilave destekleme primi verilir. Kanolada ise sertifikalı
tohumluk kullanma şartı aranır.
|
