Genel Müdürlüğümüz bünyesinde biyodizel çalışmalarına başlandığında, hammadde olarak kullanılan yağlı tohum bitkileri hakkında bilgi edinme ihtiyacı hissedilmişti. Ülkemiz koşulları göz önüne alındığında biyodizel üretiminde iki yağlı tohum bitkisi üzerinde durulmuştu: Kanola ve Aspir.

Bu iki bitkinin tanınması gereği hissedilmiştir. Hem bu bitkileri şeklen görmek hem de Ankara koşullarında yetiştirilebilirliğini tespit etmek amacıyla, küçük bir alan bitkilerin ekimine hazırlanmıştır. Bu ekim alanına Ankara Tarım Araştırma Enstitüsünden alınan yazlık ve kışlık kanola ile aspir tohumlarının ekimleri yapılmıştır. Bu alan demostrasyon amaçlı olduğundan verim konusunda bir çalışma yapılmamış, bitkilerin tanınması ve tanıtılması amaçlanmıştır.

EİE Biyodizel Üretim Tesisinde, ham bitkisel yağ ve/veya yemeklik atık yağlar kullanılarak transesterifikasyon yöntemiyle net 150 litre/parti kapasite ile Biyodizel üretilmiştir. EİE Biyodizel Üretim Tesisi; yenilenebilir enerji kaynaklarının tanıtımına katkıda bulunmak amacıyla, MTA Genel Müdürlüğü bünyesinde bulunan Enerji Parkı'nda sergilenmektedir. Biyodizel üretim tesisi aşağıdaki ünitelerden oluşmaktadır;

1. Ham / Atık Yağ Depolama Tankı
2. Ham / Atık Yağ Pompası
3. Reaktör
4. Metanol Tankı
5. Metaoksit Tankı
6. Dinlendirme ve Yıkama Tankı
7. Gliserin Depolama Tankı
8. Biyodizel Depolama Tankı
9. Pompalar ve Bağlantı Elemanları

Ham/Atık Yağ Depolama Tankı : Biyodizel üretmek için kullanılacak ham bitkisel yağ ve/veya atık yemeklik yağların biriktirilmesi için kullanılan depolama tankıdır.

Özellikleri: Ham/atık yağ depolama tankı; 300 litre kapasiteye sahip olup, AISI 304 paslanmaz çelik malzemeden imal edilmiştir. Tank tek cidarlı olup, 250 mm' lik menhol kapaklı olacak şekilde imal edilmiştir. Tankın ham madde giriş ağzına 100 mikronluk portatif filtre monte edilmiştir. Depolama tankı ile reaktör arasında mekanik sayaç yerleştirilmiştir.

Ham/Atık Yağ Pompası: Ham/Atık yağ depolama tankındaki hammaddenin mekanik sayaç üzerinden geçirilerek reaktöre alınması amacıyla kullanılan bir pompadır. Manometrik yüksekliği 20 m SS ve gücü 0,37 KW olan pompa yağ birikintileri gibi kirlenmelere karşı korunaklı olacak şekilde tasarlanmıştır.

Reaktör : Reaktör, Biyodizel üretiminde kullanılan en önemli ekipmanlardandır. Tüm kimyasal reaksiyonlar reaktörde gerçekleşir.

Özellikleri: Reaktör, 200 litre kapasiteye sahip olup, AISI 316 paslanmaz çelik malzemeden imal edilmiştir. Reaktör 3 cidarlı olup 1 adet komple contalı açılabilir kapağı mevcuttur. Kimyasal maddelere karşı dirençli, 60 dev/dk'lık paletli karıştırıcılı, sabit ex-proof elektrik motorludur. Reaktörde 2 adet 2,5 kW gücünde elektrikli rezistans bulunmaktadır. Reaktörün 2. ve 3. cidarlar arasına konulan ısı transferi yağı ile ısıtılmaktadır. Reaktörün 1. ve 2. cidarları arasında izolasyon malzemesi mevcuttur. Reaktörün üst kısmında 70 mm lik gözetleme bölümü mevcuttur. Reaktöre 1 adet manuel termometre monte edilmiştir. Reaktör içindeki ham ve ısı transfer yağı için seviye göstergeleri bulunmaktadır. Reaktörün üst kısmında metanol geri kazanım ünitesi bulunmaktadır.

Metanol Depolama Tankı: Metanol reaksiyon esnasında kullanılan ve oldukça tehlikeli olan bir kimyasal maddedir. Metanol depolama tankında metonol muhafaza edilmekte ve reaksiyonda kullanılmak üzere metoksit tankına gönderilmektedir.

Özellikleri: Metanol depolama tankı 100 litre kapasiteye sahip olup, AISI 304 paslanmaz çelik malzemeden imal edilmiştir. Tank tek cidarlı olup, tank üzerine 250 mm'lik sızdırmaz menhol kapaklı yerleştirilmiştir. Metanol depolama t ankının konumu, metaoksit tankına olan akışkan iletiminin gravite ile sağlanacağı şekilde tasarlanmıştır.

Metoksit Tankı: Metoksit tankında biyodizel üretiminde kullanılacak olan metanol ve katalizörün karıştırılmaktadır. Reaktörden sonraki en önemli ekipmandır.

Özellikleri: Metoksit tankı 60 litre kapasiteye sahip olup, AISI 304 paslanmaz çelik malzemeden imal edilmiştir. Tank tek cidarlı olup, tank üzerine sızdırmaz kapak yerleştirilmiştir. Metoksit tankına 900 dev/dk'lık karıştırıcı milli ex-proof motor monte edilmiştir. Metaoksit tankının konumu, akışkanın reaktöre gravite ile iletilmesini sağlayacak şekilde tasarlanmıştır.

Dinlendirme ve Yıkama Tankı: Biyodizel üretiminde esterleşme reksiyonunu takip eden işlemler için dinlendirme ve yıkama tankı kullanılmaktadır. Bütük kapasiteli biyodizel üretim tesislerinde dinlendirme ve yıkama için ayrı ayrı tanklar tahsis edilebilmektedir. EİE biyodizel üreim tesisi küçük kapasiteli olduğundan bu iki işlem için aynı tank kullanımı uygun görülmüştür.

Dinlendirme ve yıkama tankında yapılan işlemleri şu şekilde sıralayabiliriz: Esterleşme reaksiyonu tamamlanan ürünün dinlendirme ve yıkama tankına alınması, belli bir süre bu tankta dinlendirilme yapılarak gliserin ve biyodizel fazlarının ayrıştırılması, alta çöken gliserin fazının tankın alt kısmından alınması, kalan biyodizelin yumuşak veya saf su ile yıkanması, yıkama işlemi tamamlandıktan sonra yıkama suyunun tankın alt kısmından alınarak uzaklaştırılması.

Özellikleri: Dinlendirme ve yıkama tankı 400 litre kapasiyete sahip olup, AISI 304 paslanmaz çelik malzemeden imal edilmiştir. Tank 3 cidarlı olup alt tarafı koniktir. Tank üzerinde 250 mm'lik sızdırmaz menhol kapakl monte edilmiştir. Tankta 2 adet 2,5 kW gücünde elektrikli rezistans bulunmaktadır. Tankta kimyasal maddelere karşı dirençli 60 dev/dk'lık ex-proof motor mikseri bulunmaktadır. Tankın ısıtılması 2. ve 3. cidarlar arasına konulan ısı transferi yağı ile sağlanmaktadır. Tanka yıkama suyu için giriş vanası monte edilmiştir. Tankın alt konik kısmındaki akışkan çıkış yolu üzerine temizlenebilir filtre monte edilmiştir. Reaktörde 1 adet manuel termometre monte bulunmaktadır. Tankın 1. ve 2. cidarları arasında izolasyonlu olup, akışkanlar için göstergeler mevcuttur.

Gliserin Depolama Tankı: Yıkama ve dinlendirme tankında ürün dinlendirildikten sonra, faz farkından dolayı alta çöken gliserin, tankın alt kısmından alınmaktadır. Dinlendirme işlemi sonunda alınan gliserin, gliserin depolama tankında depolanmaktadır.

Özellikleri: Gliserin depolama tankı 100 litre kapasiteye sahip olup, AISI 304 paslanmaz çelik malzemeden imal edilmiştir. Tank üzerinde 250 mm'lik sızdırmaz menhol kapak yerleştirilmiştir. Tankın alt kısmında tahliye vanaları bulunmaktadır.

Biyodizel Depolama Tankı: Biyodizel üretim aşamalarından geçmiş ve nihai ürün haline gelmiş biyodizelin depolandığı tanktır.

Özellikleri: Biyodizel depolama tankı 300 litre kapasiteye sahip olup, AISI 304 paslanmaz çelik malzemeden imal edilmiştir. Tank tek cidarlı olup üst kısmında 250 mm'lik sızdırmaz menhol kapaklı bulunmaktadır.

Yurt dışından alınan bu biyodizel üretim sisteminde ham bitkisel yağların yanı sıra kızartmalık atık yağlardan da Ar&Ge amaçlı biyodizel deneme üretimleri yapılması hedeflenmektedir. Bu biyodizel üretim sisteminde proses iyileştirme ve ürün geliştirme çalışmalarının da yapılması mümkündür. Genel müdürlüğümüzün katılımı olan projelerde proses bu amaçla değerlendirilebilecektir.

Biyodizel üretim sistemi150 litre/parti kapasiteye sahiptir. Sistemde reaksiyon ve metoksit için iki adet, polietilen malzemeden imal edilmiş reaktör mevcuttur. Hammadde olarak kullanılacak yağlar ise varilllerde ısıtıldıktan sonra reaksiyon reaktöründe işlem görmektedir. Biyodizel üretim sistemi ekipman-techizat açısından farklılık gösterse de; biyodizel üretimi ve biyodizel üretim aşamaları yukarıda detaylı açıklanmış olan biyodizel üretim tesisindeki gibidir. Aynı prensip ve yöntemle biyodizel üretimi gerçekleştirilmektedir.