Hakkımızda

                                                         

Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Tarihçesi
662 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname uyarınca Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü kapatılmış olmakla beraber yenilenebilir enerji ve enerji verimliğine ilişkin görevler, 3154 sayılı Kanun’un 10. maddesi uyarınca kurulan Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü çatısı altında sürdülmektedir.

2 Kasım 2011’de 662 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü’nün görevleri şunlardır:
a)  Ülkenin hidrolik, rüzgâr, jeotermal, günes, biyokütle ve diğer yenilenebilir enerji kaynakları öncelikli olmak üzere tüm enerji kaynaklarının tespiti ve değerlendirilmesine yönelik ölçümler yapmak, fizibilite ve örnek uygulama projeleri hazırlamak; arastırma kurumları, yerel yönetimler ve sivil toplum kurulusları ile isbirliği yaparak pilot sistemler geliştirmek, tanıtım ve danısmanlık faaliyetleri yürütmek,
b)  Sanayide ve binalarda enerjinin verimli kullanımı ile ilgili olarak farkındalık olusturmak ve bu amaçla çalısmalar yürütmek,
c)  Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulu tarafından onaylanan enerji verimliliği uygulama projelerini ve arastırma ve gelistirme projelerini izlemek ve denetlemek,
d)  Yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği alanlarındaki çalısmaları ve gelismeleri izlemek ve değerlendirmek, ülkenin ihtiyaç ve sartlarına uygun olarak arastırma ve gelistirme hedef ve önceliklerini belirlemek, bu doğrultuda arastırma ve gelistirme çalısmaları yapmak, yaptırmak, çalısma sonuçlarını ekonomik analizleri ile birlikte kamuoyuna sunmak,
e)  Yenilenebilir enerji kaynaklarının değerlendirilmesine ve enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik projeksiyonlar ve öneriler gelistirmek.

Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü (Mülga)
Türkiye’de elektrik işleri ile ilgili ilk kurumsal çalışmalar, 1934 yılında İktisat Vekaleti bünyesinde bir Elektrifikasyon Bürosu kurulması ile başlatılmıştır. Bu büronun fonksiyonlarının ülke çapında bir elektrifikasyon planlaması yapmaya yeterli olmadığının anlaşılması üzerine 24.06.1935 tarih ve 3036 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2819 sayılı Elektrik İşleri Etüt İdaresi Teşkiline Dair Kanun ile Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Direktörlüğü kurulmuş ve memleketin hidrolik potansiyelini tespit için çalışmalar yapmak ve enerji ekonomisine en uygun yeraltı ve su kaynaklarını tespit ederek memleketin elektrifikasyon planlamasını hazırlamak üzere görevlendirilmiştir. Bu Genel Direktörlük faaliyetlerini farklı bakanlıklara bağlı olarak sürdürmüş, 1964 yılında Başbakanlık talimatıyla ETKB’ye bağlanmıştır. 19.02.1985 tarih ve 3154 sayılı Kanunun geçici 5. maddesi ile Kurumun adı Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü olarak değiştirilmiştir.

                                                                                      
Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü, Ülkemizin hidrolik, rüzgar, jeotermal, güneş, biyokütle ve diğer yenilenebilir enerji kaynakları öncelikli olmak üzere tüm enerji kaynaklarının değerlendirilmesine ve enerjinin etkin ve verimli tüketilmesine yönelik, hidrolik, rüzgar ve güneş enerjisi potansiyellerini belirlemekte, fizibilite ve örnek uygulama projeleri hazırlamışa, tanıtım amaçlı pilot sistemler geliştirmiş, etüt, eğitim ve bilinçlendirme hizmetleri yürütmüştür.

EİE, kuruluşundan bugüne Keban, Oymapınar, Karakaya, Atatürk gibi büyük depolamalı hidroelektrik santrallar dahil olmak üzere bugün işletmede olan hidroelektrik santrallerin enerji üretimi açısından %80’inden fazlasının projelendirilmesinde mühendislik hizmetleri sunmuş, böylece ülkemiz hidrolik enerji potansiyelinin değerlendirilmesinde önemli bir rol oynamıştır. 1981’de Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca enerji kaynaklarının rasyonel kullanımı ile yeni ve yenilenebilir enerji kaynakları konularında görevlendirilen EİE; 2007 yılında yürürlüğe giren 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu ile ise sanayi, ulaşım ve enerji sektörleri ile binalarda enerjinin verimli kullanılmasına yönelik çalışmalarda görevler üstlenmiştir. Bu bağlamda çalışmalarını yeni ve yenilenebilir enerji kaynaklarına, enerji verimliliğine, enerji alanındaki bilişim hizmetleri ve teknolojilerine odaklamıştır.

Görevlerinden bir bölümü zaman içinde değişik kuruluşlara devredilen EİE, ülkemiz su kaynaklarından elektrik enerjisi üretimi konusundaki araştırma, etüt ve projelendirme çalışmaları görevlerini sürdürmektedir. Bu çalışmalar akarsuların hidrolojik etütleri, akarsular üzerinde saptanan baraj ve hidroelektrik santral tesis yerlerinin hidrolojik ve jeoteknik (temel) araştırma ve etütleri, bu tesislerin teknik ve ekonomik yapılabilirlik etütleri ile yapım aşamasına kadar ön proje ve kesin proje hazırlanmasını içermektedir. EİE, ETKB’nin 30.03.1981 tarihli Olur’u ile enerji kaynaklarının rasyonel kullanımı, yeni ve yenilenebilir enerji kaynakları konularında; 02.05.2007 tarihli 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu ile ülke çapında enerji verimliğine yönelik çalışmalarda önemli görevler üstlenmiştir. Bu Kanunun 13. maddesinde EİE’nin görevleri şu şekilde sıralanmaktadır:
a)  Ülkenin hidrolik, rüzgâr, jeotermal, güneş, biyokütle ve diğer yenilenebilir enerji kaynakları öncelikli olmak üzere tüm enerji kaynaklarının değerlendirilmesine yönelik ölçümler yapmak, fizibilite ve örnek uygulama projeleri hazırlamak; araştırma kurumları, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yaparak pilot sistemler geliştirmek, tanıtım ve danışmanlık faaliyetleri yürütmek.
b)  Sanayide ve binalarda enerjinin rasyonel kullanımı ile ilgili olarak, bilinçlendirme ve eğitim hizmetleri vermek, üniversiteleri, meslek odalarını ve tüzel kişileri aynı hizmetleri verebilmeleri için yetkilendirmek ve denetlemek, Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulunun sekretaryasını yürütmek.
c)  Ulaşımda, elektrik enerjisi üretim tesislerinde, iletim ve dağıtım sistemlerinde enerjinin etkin ve verimli kullanılması yönünde ilgili bakanlık ve kuruluşlar tarafından yürütülen çalışmaları izlemek, değerlendirmek, önlem ve/veya proje önerileri geliştirmek.
d)  Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulu tarafından onaylanan enerji verimliliği uygulama projelerini ve araştırma ve geliştirme projelerini izlemek ve denetlemek.
e)  Enerji tüketim noktalarında çevreyi ilgilendiren zararlı atık ve emisyonların gelişimini izlemek, değerlendirmek, projeksiyonlar üretmek ve önlem önerileri hazırlamak.
f)  Ülkede ve dünyada enerji alanındaki çalışmaları ve gelişmeleri izlemek ve değerlendirmek, ülkenin ihtiyaç ve şartlarına uygun olarak araştırma ve geliştirme hedef ve önceliklerini belirlemek, bu doğrultuda araştırma ve geliştirme çalışmaları yapmak, yaptırmak, çalışma sonuçlarını ekonomik analizleri ile birlikte kamuoyuna sunmak.
g)  Enerji ile ilgili tüm paydaşların, doğru ve güncel bilgiye hızla erişebilmelerini sağlamak; ulusal enerji envanterini oluşturmak ve güncel tutmak; planlama, projeksiyon, izleme ve değerlendirme çalışmalarına destek vermek üzere ulusal enerji bilgi yönetim merkezi kurmak ve işletmek.
h)  Yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarının değerlendirilmesine ve enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik projeksiyonlar ve öneriler geliştirmek.
i)  Toplum genelinde enerji bilincinin geliştirilmesi ve yeni enerji teknolojilerinden yararlanılması amacıyla faaliyette bulunmak.
j)  Enerji verimliliği ile ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, özel sektör ve sivil toplum örgütleri arasında etkili ve verimli işbirliğinin geliştirilmesi yönünde koordinasyonu sağlamak.
k)  Enerji ile ilgili konularda kamuoyunu bilgilendirmek ve bilinçlendirmek amacıyla faaliyetlerde bulunmak.
l)  Diğer ülkelerdeki benzer ulusal ve uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapmak ve bilgi alışverişinde bulunmak.
m)  m) 20.02.2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve bu Kanuna istinaden çıkarılmış olan Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğine göre rüzgâr enerjisine dayalı lisans almak maksadı ile yapılan başvurulara ilişkin olarak Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelik çerçevesinde görüş oluşturmak.

                                                

3096 sayılı Kanun kapsamında yapılan hidroelektrik ve rüzgâr enerjisi santrallerinin tesis, işletme denetimi ve danışmanlık hizmetleri, 4628 sayılı Kanun kapsamında başvurulan HES projelerinin değerlendirilmesi ve kamulaştırma işlemleri EİE Genel Müdürlüğü gerçekleştirilmiştir. 2011 yılı sonu itibariyle işletmede olan 16088 MW kurulu gücünde olan HES’lerin proje hizmetlerinin % 65’i EİE Genel Müdürlüğü tarafından üretilmiştir. Genel Müdürlüğümüzce işletmede olan HES’ler dahil 425 adet HES projelendirilmiş olup bu projelerin yıllık ortalama enerjisi 78269 GWh’tir.

Avrupa Birliğince, genel enerji tüketimi içindeki ortalama yenilenebilir enerji oranının 2010 yılına kadar iki katına çıkarılarak % 12, elektrik enerjisinin ise % 22 değerine ulaştırılmasının hedeflendiği bir ortamda, EİE 'in başta hidrolik olmak üzere yenilenebilir enerji kaynaklarına ilişkin yapmış olduğu faaliyetlerin önemi bir kez daha ortaya çıkmaktadır.

Türkiye’deki İlk PHES Çalışmaları da EİE Genel Müdürlüğü tarafından başlatılmıştır. Türk Hükümetinin Talebi üzerine Mülga EİE Genel Müdürlüğü Japonya Hükümetine Türkiye’deki Pik Talebin Karşılanmasında Pompaj Depolamalı HES’lerin Rolünü konu alacak bir Master Plan çalışması için teknik destek talebinde bulunmuştur(2009).

                                                

Türkiye Pik Talebinin Karşılanması için Optimal Güç Üretimi (Study on Optimal Power Generation for Peak Demand in Turkey)” Projesi Mülga EİE Genel Müdürlüğü koordinasyonunda Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü (TEİAŞ) ve Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı (JICA) aracılığı ile görevlendirilen Tokyo Electric Power Company (TEPCO) uzmanları eşliğinde 02.02.2010 tarihinde başlamış olup, çalışma 2011 Şubat ayında sonuçlandırılmış ve 15 Nisan 2011 tarihi itibarıyla da Nihai rapor teslim alınmıştır. Söz konusu çalışmaya ait anlaşmanın onaylanması; Dışişleri Bakanlığının 13/4/2010 tarihli ve HUMŞ/578625 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü ve 5 inci maddelerine göre, Bakanlar Kurulu’nca 7/5/2010 tarihinde kararlaştırılmış, 4 Temmuz 2010 tarih ve 27631 sayılı Resmi Gazetede milletlerarası anlaşma olarak yayımlanmıştır.

Çalışmanın amacı Türkiye için, pik güç bazlı güç üretim planının (2010-2030) irdelenmesi, Türkiye'nin güncel pik güç üretim planı içinde pompaj depolamalı hidroelektrik santraların hangi kapasitede, yılda ve hangi koşullarda devreye alınmasının tahmin edilmesidir. Bu amaçla Türkiye için potansiyel pompaj depolamalı hidroelektrik santral yerleri talebin yoğun olduğu bölgeler, jeolojik, topografik ve çevresel kısıtları da içeren kriterler açısından araştırılmış ve yapılan kademeli eleme sonucunda alt rezervuarları Gökçekaya Barajı ve HES olan Gökçekaya Pompajlı HES (1400 MW) ve Altınkaya Pompajlı HES’in (1800 MW) kavramsal tasarımı yapılmıştır.

Bu çalışma kapsamında önerilen Gökçekaya Pompajlı HES, pik gücün karşılanmasının yanında rüzgar enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretimi yapan tesislerin sayılarının artışına bağlı olarak bunların şebeke üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılmasında da önem taşımaktadır. Bu tesis sayesinde, rüzgardan üretilen elektrik enerjisinin fazla olması durumunda bu enerjinin depolanması ve şebeke işletimi açısından voltaj ve frekans kontrolu ile yan hizmetlerde kullanılması imkanı doğmaktadır. Buna ilaveten, pompaj depolamalı santrallar ülkemizde yapımı düşünülen ve baz olarak işletilecek olan nükleer santrallardan üretilen enerjinin talebin az olduğu saatlerde depolanarak puant saatlerde kullanılmasına imkan verdiğinden ileri seviye projelendirme çalışmalarının yapılmasında yarar vardır.

662 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname uyarınca Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü kapatılmış olmakla beraber yenilenebilir enerji ve enerji verimliğine ilişkin görevler, 3154 sayılı Kanun’un 10. maddesi uyarınca kurulan Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü çatısı altında sürdülmektedir.

Türkiye’de Hidroelektrik Enerji Potansiyelinin Geliştirilmesinde Mülga Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü’nün Payı
Sürdürülebilir kalkınma için enerji üretimi ve tüm enerji üretim sistemleri içinde yenilenebilir enerji kaynaklarının önemi tartışılmaz şekilde en üsttedir. Ülkemizde tüketilen enerjinin yaklaşık olarak dörtte üçü fosil yakıtlardan ve ithal kaynaklardan karşılanmaktadır (2010 yılı itibarıyla). Bu durum enerjide dışa bağımlılığımız artırmakta ve ağır bir dış ödeme yükünü de beraberinde getirmektedir. Buna ek olarak, fosil yakıtlardan enerji elde edilmesi sırasında atmosfere karbondioksit gazı salınmakta ve bu süreç sera gazı kaynaklı iklim değişikliği sürecini negatif olarak etkilemektedir. Enerjide dışa bağımlılığın azaltılması, yerli kaynakların kullanımı ve sera gazı emisyonlarının üretimde azaltılması ancak yenilenebilir enerji kaynaklarının artan hızda kullanılmasına bağlıdır. Uzun vadede bakıldığında en önemli yenilenebilir enerji kaynağımız olan hidrolik kaynakların enerji üretiminde top yekün kullanımı berarberinde Koyoto Protokolu gibi uluşlararası anlaşma ve protokollerin gerekliliklerinin yerine getirilmesine katkıda bulunacaktır. Ülkemizin arz güvenliği ve enerji çeşitliliğinin sağlanmasında kilit kaynak konumunda olan hidroelektrik potansiyelimizin hayata geçirilmesi konusunda ilkkurulan ve öncü olan Mülga Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü, ilk açıldığı günden fesh edildiği güne kadar baraj ve hidroelektrik santralların (HES) mühendislik hizmetlerini yürütmüştür.

Mülga EİE Genel Müdürlüğü’nün planladığı ve bir çoğu hayata geçen HES projelerinin ekonomik hidroelektrik potansiyel içindeki payı % 60 seviyesindedir. EİE, bugün işletmede olan hidroelektrik santralların enerji üretimi bakımından % 80 ’inden fazlasının mühendislik hizmetlerine çeşitli aşamalarda katkıda bulunmuş olup, büyük kapasiteli HES projelerinin yanı sıra, akarsularımızın bugüne kadar incelenmemiş kısımlarının araştırılarak, enerji üretimi bakımından değerlendirilmesine yönelik olarak, ülkemizin ekonomik HES potansiyelinin daha da artırılması maksadıyla, küçük akarsular üzerinde de ilave HES potansiyel belirleme çalışmaları da yürütmüştür.

Fotoğraf Galerisi

Sayfa Başına Dön | Anasayfa