HARİTA MÜHENDİSLİK ÇALIŞMALARI

1. Genel

Genel Müdürlüğümüzce ülkemiz akarsuları üzerinde tasarlanan baraj ve hidroelektrik santral projeleri ile pompaj depolamalı hidroelektrik santralların ilk etüt, ön inceleme (istikşaf), master plan, fizibilite ve kesin proje aşamasında ihtiyaç duyulan harita mühendislik hizmetleri (1/5000, 1/1000 ve daha büyük ölçekli topografik harita üretimi, en kesit, boy kesit, deformasyon ölçümü, aplikasyon vb.), Harita ve Proje Arşivi hizmetleri ile teknik resim işleri Harita Şube Müdürlüğünce yürütülmektedir.

Söz konusu çalışmalar Genel Müdürlüğümüzün yıllık çalışma programı dikkate alınarak planlanmaktadır. Planlamada uyumlu bir ekip çalışmasına olanak yaratacak personel seçiminden başlayarak işin yeri, büyüklüğü, topografya, bitki örtüsü, meteorolojik koşullar, konaklama, ulaşım, işçi temini gibi çalışmaları önemli ölçüde etkileyen diğer ölçütler de dikkate alınmaktadır.

Arazi Çalışmaları Talimatı doğrultusunda oluşturulan ve bir ekip şefi, bir mutemet ve yeteri kadar ekip personelinden oluşturulan ekipler ile yürütülen çalışmalarda, ekip personeli teknik bilgiler dışında özellikle Arazi Çalışmaları Talimatı, Motorlu Taşıtların Kullanımı Talimatı, Satın Alma ve Satma Talimatı, Harcırah ve Mutemet Avansları Talimatı, İş Kanunu ve ilgili değer mevzuatlara uygun hareket edilmesinden de sorumludurlar.

2. 1/5000 ÖLÇEKLİ STANDART TOPOĞRAFİK (ST) HARİTA ÜRETİMİ:

Genel Müdürlüğümüzce gerçekleştirilen çeşitli seviyelerdeki baraj ve HES projeleri için ihtiyaç duyulan 1/5000 Ölçekli Standart Topografik Harita Yapımı, 2003 yılına kadar Bakanlıklar Arası Harita İşlerini Koordinasyon ve Planlama Kurulu Yönetmeliği doğrultusunda protokol ile Harita Genel Komutanlığı'na yaptırılmıştır. Söz konusu haritaların üretiminde genellikle iki yöntem izlenmiştir. Birincisi; paket halinde nirengi, uçuş, ve kıymetlendirme çalışmalarının tamamının Harita Genel Komutanlığı(HGK)'nca yapılarak gerçekleştirilmesidir.

İkinci yöntem ise; nirengi ve arazi işleri ile bağlantılı olarak, blok veya nokta dengelemesi metodu ile tüm nirengilerin kot ve koordinatların hesaplanması ve standartlara uygun olarak abrislerinin düzenlenmesinin idaremizce gerçekleştirilmesi, uçuş ve kıymetlendirme çalışmalarının ise Harita Genel Komutanlığınca gerçekleştirilmesidir.

3. BÜYÜK ÖLÇEKLİ HARİTALARIN YAPILMASI:

Arazi çalışmaları, EİE Arazi çalışmaları Talimatına uygun olarak Makam Olur'u ile oluşturulan bir ekip teşkili ile gerçekleştirilmektedir. Mühendis, tekniker ve teknisyenlerden oluşturulan en az 3 kişilik ekipte, ekip personelinden birisi Ekip Şefi, bir diğeri de Mutemet olarak iş yeri açmak-kapamak, işçi almak-çıkarmak, malzeme almak vb. konularda yetkilendirilirler. Ayrıca arazi çalışmaları için gerekli araç ve ekip harcamaları için avans olur'ları alınır.

Ekip Şefleri; mevzuata göre çalışma saatlerini tespit eder, iş düzenini, ahengi ve huzuru sağlar ve gerekli emniyet tedbirlerini alır. Mevzuata ve aldığı emirlere uygun olarak teknik, idari ve diğer hususlardan, görevlerin yerine getirilmesinden Daire Başkanına karşı sorumludur. Ekip personelleri de ekip şefine karşı sorumludur.

Gerekli idari işlemlerin tamamlanmasından sonra sahada yapılan harita çalışmaları, Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliğinde belirtilen teknik standart ve yöntemlere göre sonuçlandırılmaktadır.

Büyük ölçekli harita çalışmaları idaremizce, çalışma alanının özelliği nedeniyle Klasik ve yersel fotogrametrik yöntem olmak üzere iki şekilde gerçekleştirilmektedir. Arazinin kısmen düz ve uygun eğimli olduğu bölümlerde klasik yöntemle, arazinin sarp ve yüksek eğimli olduğu bazı bölümlerde ise yersel fotogrametrik yöntemle harita üretimleri gerçekleştirilmektedir.

Klasik yöntemle harita yapımında, ölçmeler otomatik kayıt üniteli elektronik aletlerle gerçekleştirilerek bir harita paket programı ile değerlendirilmektedir.

Yersel fotogrametrik yöntemle yapılan harita üretimleri ise kameralar kullanılarak elde edilen stereo fotograflardan yararlanarak Stereo Değerlendirme Aleti (Terragraph) yardımıyla yapılan değerlendirme ve çizim işlemleri ile sonuçlandırılmaktadır.

Fotoğraf-1	Fotoğraf-2

Çalışmalar sonucunda elde edilen tüm veriler, yapılan hesap, çizim ve krokiler, arazide yapılan bütün çalışmaları özetleyen bir rapor ile birlikte dosyalanarak sayısal ve doküman olarak arşivlenmektedir. Klasik yöntemle harita üretimine ilişkin arazi çalışmalarından bir görüntü Fotoğraf 1'de, yersel fotogrametrik harita üretimi Fotoğraf 2'de, sayısal harita üretimini içeren bir görüntü fotoğraf 3'te ve çalışmalar sonucunda elde edilen 1/1000 ölçekli bir hali hazır harita örneği şekil 1'de görülmektedir.

Fotoğraf-3

Şekil-1

Büyük ölçekli harita üretimine ilave olarak, Harita mühendislik çalışmaları kapsamında ayrıca;

- Sondaj kuyularının aplikasyonu, kot ve koordinatlarının tespiti,

- Sayısallaştırma işlemleri,

- Jeofizik hattı aplikasyonu,

- En kesit/Boy kesit ölçüm ve çizimleri,

- Akım Gözlem İstasyonlarının ülke kot ve koordinat sistemine bağlanması,

- Deformasyon ölçümleri,

- vb. çalışmalar gerçekleştirilmektedir.

Şekil-2

4. Harita ve Proje Arşivi Çalışmaları

Harita şube Müdürlüğü'ne bağlı olarak hizmet veren Teknik Arşiv (Harita ve Proje Arşivi) Şefliğince, genel arşivden bağımsız olarak teknik anlamdaki tüm bilgi, belge ve haritaların saklanması, korunması ve kullanıma sunulması ile Harita Genel Komutanlığından (HGK) küçük ölçekli harita ve harita bilgilerinin temin edilmesi hizmetleri yerine getirilmektedir.

Harita ve proje arşivinde Genel müdürlüğümüzce geliştirilen projelere ilişkin tüm rapor ve teknik belgeler, 1/250.000, 1/ 100.000, 1/25.000, 1/5000, 1/1000 ölçekli sayısal ve basılı haritalar; hava fotoğrafları; YİD ve Yİ kapsamında gelen projeler için verilen görüşler; YİD kapsamındaki Hidroelektrik santralların EİE tarafından yapılan inşaat ve işletme denetim raporları vb. bilgi ve belgeler arşivlenmektedir.

Söz konusu bu hizmetler kapsamında gizli ve hizmete özel gizlilik dereceli her türlü bilgi ve belgenin zimmet takip işlemleri, ilgili yönetmeliklere uygun biçimde EİE'ce geliştirilen bir yazılım aracılığıyla sayısal olarak takip edilip sonuçlandırılmaktadır.

5. Teknik Resim Hizmetleri

Genel Müdürlüğümüzün bütün birimlerinde yürütülen tüm hizmetler için ihtiyaç duyulan Teknik Resim Hizmetleri de Harita Şube Müdürlüğünce yerine getirilmektedir. Özellikle Baraj ve HES projeleri kapsamında ihtiyaç duyulan çeşitli proje çizimleri ile jeolojik ve hidrolojik çizimler duruma göre klasik veya Autocad çizim programı ile sayısal olarak gerçekleştirilmektedir.

Harita Şubesi Personel Dağılımı

Harita Şubesinde 28/02/2007 tarihi itibarıyla; 6 Harita Mühendisi, 1 Jeomorfolog, 1 Harita Teknikeri, 5 Harita Teknisyeni, 1 Kartoğraf, 4 Teknik Ressam ve 1 Vasıfsız işçi olmak üzere toplam 19 personel bulunmaktadır.

Şube Teknik Araç ve Gereçleri

Harita Şube Müdürlüğünde arazi ve büro çalışmalarında kullanılmak üzere çok sayıda teknik donanım ile yardımcı diğer araç ve gereçler bulunmaktadır.

Ölçü Aletleri;

1 – 3'lü THALES Z-MAX GPS Seti,

2 – 2 adet MAGELLAN el GPS' i,

3 – 1 adet TOPCON GTS-4B Electronic Total Station,

4 – 1 adet ZEİSS REC ELTA RL Electronic Total Station,

5 – 1 adet SOKKISHA SET2 Electronic Total Station,

6 – 1 adet SOKKISHA SET 3B Electronic Total Station,

7- 1 adet Yersel Fotogrametrik Stereo Değerlendirme Aleti (Terragraph),

8- 1 Adet Stereo Ölçü Kamerası (SMK),

9- 1 Adet Terstik Ölçü Kamerası (TMK)

Bilgisayarlar;

1 – 2 adet dizüstü bilgisayar (Arazi çalışmaları için),

2 – 7 adet masaüstü bilgisayar.

Ploter ve Printerlar;

1 – 1 adet renkli A0 ploter,

2 – 2 adet renkli A3 printer,

3 – 1 adet siyah beyaz A4 printer

CAD Programları;

1 – 4 kullanıcılı NETCAD 5.0 GİS

2 – 1 adet AUTOCAD 2007 LT