ETKİN ENERJİ YÖNETİMİ
Spesifik (Özgül) Enerji Tüketiminin Hesaplanması
Enerji yönetiminin amacı, enerjinin daha verimli kullanılmasını sağlamak ve bu şekilde şirketin kazancını artırmaktır. Bunun için yapılması gereken ilk iş,verimliliğin mevcut düzeyini ölçmektir. Enerjiden sorumlu kimse en azından her ayın sonunda kendisine şu soruları yöneltmelidir.
•"Bu ay fabrika daha verimli
çalışıyor mu ?"
•"Geçtiğimiz ay içinde ne kadar enerji tasarruf edildi ?"
•"Ne kadar para tasarrufu yapıldı ?"
Üretim miktarı genellikle aydan aya değişkenlik gösterdiğinden bir ay içinde kullanılan toplam enerji miktarını bilmek çoğu kere yukardaki soruları cevaplamak için yeterli değildir. Tüketimle birlikte üretimdeki değişmelerin de dikkate alınması gerekir ve bunun için her aya ait "Spesifik Enerji Tüketimi" hesaplanmalıdır. Spesifik enerji tüketimi, bir birim ürün elde etmek için kulanılan enerji miktarıdır ve aşağıdaki şekillerde ifade edilebilir.
kcal/ton, kcal/m, kWh/ton, kg başına kömür eşdeğeri, lt başına ton cinsinden petrol eşdeğeri.
Eğer spesifik enerji tüketimi azaltılırsa, aynı miktarda ürün elde etmek için daha az enerji kullanıla- caktır. Diğer bir deyişle enerji verimliliği artacaktır.
Yakıtlar ve elektrik için spesifik enerji tüketim değerleri ayrı ayrı hesaplanmalıdır. O ay için tüm spesifik yakıt tüketim değerleri, kullanılan her yakıtın gerçek kullanım miktarı ve gerçek kalorifik değerleri kullanılarak hesaplanmalıdır. Bazı fabrikalarda bu tür hesaplamalarda yakıtların standart veya ortalama kalorifik değerleri kullanılır. Ancak, spesifik yakıt tüketimi hesabında yanlış sonuçlar verebileceği için mümkün olduğu kadar bu durumdan kaçınılmalıdır.
Bir Örnek
Teknik Bilgiler Serisi No: 6 'daki veriler kullanılarak 1. ve 2. yıllara ait spesifik enerji tüketimIeri aylık bazda hesaplanabilir. Ağır fuel oil için kalorifik değer 9600 kcallkg alınarak aşağıdaki değerIer bulunur.
Spesifik Enerji Tüketimleri
(1. yıl- 2. yıl)
| Elektrik (kWh/ton
üretim) |
Fuel Oil (kcal/kg üretim) | ||
| 1. Yıl: | Ocak |
985
|
6833
|
| Şubat |
776
|
6037
|
|
| Mart |
799
|
6266
|
|
| Nisan |
671
|
5352
|
|
| Mayıs |
743
|
4364
|
|
| Haziran |
777
|
3875
|
|
| Temmuz |
709
|
5693
|
|
| Ağustos |
554
|
4220
|
|
| Eylül |
375
|
3803
|
|
| Ekim |
485
|
4003
|
|
| Kasım |
523
|
4737
|
|
| Aralık |
500
|
4597
|
|
| 2. Yıl: | Ocak |
372
|
4721
|
| Şubat |
364
|
4625
|
|
| Mart |
423
|
4279
|
|
| Nisan |
390
|
4185
|
|
| Mayıs |
382
|
3600
|
|
| Haziran |
368
|
3286
|
|
| Temmuz |
388
|
3279
|
|
| Ağustos |
384
|
3145
|
|
| Eylül |
407
|
3460
|
|
| Ekim |
400
|
4108
|
Bu değerlere göre ne olup bittiğini
görmek için çizilen biri spesifik elektrik tüketimine diğeri spesifik
yakıt tüketimine ait iki grafik aşağıda gösterilmiştir.
Fuel oil için aşağıdaki değerlendirmeler yapılabilir.
• 1. yılın ilk 6 ayı içerislnde spesifik yakıt tüketimi sürekll olarak azalıyor,
• ikinci fırının devreye alınması spesifik yakıt tüketiminde büyük bir artışa neden oluyor (muhtemelen fırınla ilgili bazı problemlerin olduğu akla geliyor),
• Deneme ve ayarlama peryodunu takiben 1. yılın Ağustos ayına doğru spesifik yakıt tüketiminde sürekli bir azalma görülüyor. Fakat Eylül ve Ekim aylarında verimlilikte önemli bir düşüş görülmekte. Bu durum çalışma koşullarında derhal iylleştirme yoluna gidilmesini gerekli hale getiriyor.
Elektrik için aşağıdaki değerlendirmeler yapılabilir.
• 1. yılın ilk yarısında spesifik tüketimde önemli ölçüde bir azalma görülmektedir (bu periyotta tüketilen toplam elektrik aşağı yukarı sabit),
• ikinci fırının devreye alınması önce spesifik tüketimde bir artışa neden oluyor, fakat 4 aylık bir deneme ve ayarlama periyodu sonunda yine önceki verimlilik performansına ulaşılıyor.
• 1. yılın ilk ayları itibarıyla
spesifik enerji tüketimi yukarıya doğru hafif bir trend gösterdiği halde
yine de arzu edilen değere yakın kalmaktadır. Veriler gelecek bir veya
iki ay içinde dikkatli bir şekilde gözden geçirilmelidir. Eğer gerçekten
yukarıya doğru bir trend saptanırsa en yüksek verimliliğe tekrar ulaşılması
için işletme koşullarının iyileştirilmesi yoluna gidilmelidir.
ÖNERİLER
• Her aya ait spesifik enerji tüketimlerini
elektrik ve yakıt için ayrı ayrı hesaplayınız.
• Eğer fabrikanızda farklı yakıt türleri kullanılıyorsa her bir yakıttan gelen katkıyı ayrı ayrı hesaplayarak toplam enerji tüketimini bulunuz (tüketilen her bir yakıt miktarının ve kalorifik değerinin bilinmesi gerekir).
• Fabrikanızda birden fazla ürün varsa herbir ürün için tüketilen enerjiyi ayrı ayrı ölçünüz. Eğer bu yapılamazsa fabrika faaliyetlerini göstermek için en fazla enerji tüketen bir ürünü seçebilirsiniz, veya tüm ürünü belli bir ürün eşdeğeri cinsinden ifade etmek mümkün olabilir. Orneğin ne kadarlık standart birime karşılık geldiği gibi.
• Bazı endüstrilerde spesifik enerji tüketimi proses girdisi cinsinden hesaplanır (örneğin hammaddenin tonu başına harcanan kilokalori). Eğer fabrikada farklı biçim, boy ve ağırlıklarda fakat aynı miktarda enerji tüketilerek pekçok değişik ürünler üretiliyorsa spesifik enerji tüketimini yukardaki gibi yani kcal/ton hammadde cinsinden hesaplamak daha anlamlıdır. Kendi sanayi bilgi ve tecrübelerinize dayanarak kendi çalışmalarınızı gözden geçirmeli ve en uygun birimleri seçmelisiniz.
• Eğer birimleri seçmek zor oluyorsa en basit birimi seçiniz ve her ay spesifik enerji tüketiminizi izlemeye başlayınız.
• Birşeyler yapmak hiçbir şey yapmamaktan daima daha iyidir .
• Bazı denemelerden sonra elinizde daha fazla veri olacağı için muhtemelen sistemi daha verimli hale getirebileceksiniz.
• Mevcut eğri üzerinde en son noktaların yerini daima kontrol ediniz ve uzun dönem belli seviyeyi takip eden değerlerden farklı olanını saptayınız.
• Eğride herhangi bir değişme görüldüğünde bunun nedenlerini araştırın, gerekli görüldüğü hallerde işletme departmanının acil önlemler almasını sağlayınız.