ENERJi TASARRUFU YATIRIMLARI iLE KARLlLlĞIN ARTTIRILMASI

Enerji tasarrufu öncelikle para tasarrufu olarak düşünülmelidir. Herhangi bir enerji verimliliği önlemleri alınmadan önce, yapılacak faaliyetler için öncelikleri belirlemek üzere, alınacak her tedbirin ekonomik açıdan kaba bir tahmini yapılmalıdır. Enerji mühendisleri alınacak bir tasarruf tedbirinin maliyet - fayda hesaplarını yaparak yönetimin doğru karar almasına yardımcı olur.

NET TASARRUFLAR

Enerji tasarruf önlemleri ile sağlanacak net tasarruf maliyetleri tahminlerinin kontrol edilmesi her zaman faydalı olmaktadır. Tasarruflar genellikle açıktır (tasarruf edilen enerji miktarlarının bize para tasarrufu sağlayacak enerjinin marjinal maliyeti ile çarpılması gibi). Bunun yanında harcamalarda meydana gelebilecek diğer değişiklikleri kontrol etmeyi unutmayınız. Örneğin, artan bakım maliyetleri, artan insangücü maliyetleri, artan su, kimyasal veya katkı maddelerinin tüketimleri. Bazı durumlarda, yakıttan yapılan tasarruf elektrik kullanımında bir artışa neden olabilir. Bazı alanlarda alacağınız enerji verimlilik önlemleri ise, size diğer alanlarda da fayda sağlayabilir.

Örnek :

Bir metalurji tesisindeki elektrik fırınının kontrolünün iyileştirilmesi ile yılda 360 000 kWh'lik bir enerji tasarrufu sağlanmaktadır. Elektriğin marjinal maliyeti kWh başına 150 TL dir.

Böylece tasarruf değeri: 360 000 x 150 = 54 000 000 TL/Yıl

Aynı zamanda malzeme kayıpları yılda 840 tona kadar azaltılmış olacaktır. Bir ton malzemenin fabrikaya maliyeti 15 000 TL dır.

Böylece tasarruflar: 15000x840 = 12.600.000TL/Yıl

Yeni kontrol ekipmanları, satın alındığı fiyatın (4 500 000 TL) yaklaşık % 5 i kadar ilave bakım masrafı gerektirmektedir.

4 500 000 x 0.05 = 225 000 TL/Yıl
Net tasarruf :
Enerji Tasarrufu :+ 54 000 000
Malzeme tasarrufu :+12 600 000
Bakım : - 225 000
Net tasarruf :+ 66 375 000 TL/Yıl

                                                                   YATIRIM MALİYETİ

Yatırım maliyeti, tasarrufların gerçekleşmesi için gerekli harcamaları içerir. Bu, satın alınan yeni ekipmanın fiyatının yanısıra hali hazırda var olan ekipmanın kaldırılması, gerekli temel ve drenaj sistemlerinin kurulması gibi tesisatın tipine göre çok değişik olabilecek yerleştirme masraflarını da içermelidir. Örneğin, çevre kirliliği kontrol ekipmanı için ilave bir yatırıma ihtiyaç olabilir.

Yatınm maliyeti hesaplamrken bazı maliyetler genellikle göz önüne aİlnmaz.Bunlar;

• harcanan mühendislik zamanı,
• satın alma zamanı,
• gerekli evrakların hazırlanması ve gümrük işlemleri için geçen süre ve hatta ekipman, depolanma sırasında kirlenmişse, depodan alındıktan sonra temizlenmek için geçen süre,
• gemilere parçalar halinde yüklenen ekipmanın montajı için geçen süre
şeklinde sıralanabilir.

Diğer önemli bir kategori ise yeni bir ekipmanın montajı ve denenmesi süresince kayıp üretimin maIiyetidir. Bazı durumlarda bu konu önemli olabilir. Fabrikadaki normal üreti min kesilmesiyle oluşan bu potansiyel yeni bir yatırımın ne zaman yapılabileceğini belirleyen bir faktördür.

Çeşitli ilave parçaların toplam maliyeti, satın alınan ekipmanın fiyatını kolayca ikiye katlayabilir. BekIenmeyen harcamalar için % 10 oranında miktar ilave etmek bazı durumlarda yararlıdır.

Örnek:

Üretici firma fiyat Iistesinde 75 Milyon TL olan bir ekipmanın, toplam yatırım maliyeti aşağıdaki gibi hesaplanmıştır.

Ekipman 75.00 Milyon TL
Mühendislik 7.30
Bağlantılar, kablolar 5.60
Montaj 8.80
Testler ve ayarlar 2.10
Üretim kayıpları 1.50
Toplam 100.30 Milyon TL
Beklenmeyen harcamalar (% 10) 10.03
Tahmini maliyet 110.33 Mi/yon TL

GERi ÖDEME SÜRESi

Bir yatırımın ekonomik olup olmadığını doğerlendirmek için birkaç metod vardır. Bunlardan en basiti Geri Ödeme Süresi metodudur. Geri ödeme süresi, yatırımda sarf edien tüm paranın geri alınması için geçen süredir. Formül aşağıdaki gibidir.

Geri ödeme süresi (Yıl) = yatırım maliyeti /yıllık tasarruflar

Yukarıda bahsedilen ekipmanın yatırımını örnek alırsak

Geri ödeme süresi (Yıl) = 110 330 000 / 66 375 000

Bulunur.

Tasarrufların hemen elde edilmesi birkaç ay beklemeye her zaman tercih edilir. Tasarruf ettiğimiz parayı hemen kullanarak bir bankadan belli oranda faiz alabiliriz. Böylece 1000 TL'yi %25 faizle bankaya yatırırsak bir yıl sonra paramız 1250 TL olacaktır.

1000 (1+ 25/100) =1250 TL

İki yıl sonra

1250 (1+ 25/100) =1562.5 TL

Bileşik faiz için genel formül:

AV =PV (1+r)ⁿ

Burada:
AV: Yatırımın n. yıl sonraki (gelecek) değeri
PV: Yatırımın bugünkü değeri
r : Faiz oranı
n : yıl'dır.

Ayrıca, bu yöntemle gelecekte tasarruf edilecek enerji miktarının parasal karşılığını tahmin edebiliriz.
Üç yıl içinde tasarrufların 1000 TL olacağını ve faiz oranının %15 olduğunu kabul edersek

1000 = PV (1+0.15)

PV = 1000 / 1.5209 = 658 TL
Bulunur.

Gelecekteki nakit akımının bugünkü değerini bulmak için genel formül

şeklindedir.

Bugünkü değer tahmininde kullanılan tekniğe iskonto adı verilir.

(*) Eğer yatırımın getirisi iskonto oranından daha küçük ise yatırım yapılmamalıdır. Bu tür hesaplamalar sıkça yapıldığından iskonto faktörü tablolarını ekonomi kitaplarında bulmak mümkündür.

İskonto faktörü :                                                                         

formulü ile hesaplanır ve tablolarda çeşitli n ve r değerleri için iskonto faktörleri verilir. Yaygın kullanılan bazı tablolar bu sayımızın sonunda yer almaktadır.

Firma yöneticisi bankadan aldığı kredi için ödeyeceği faiz oranının üzerine birkaç puan ekleyerek iskonto oranını oluşturacaktır. Ayrıca her yatırım için var olan risk faktörü için, enerji tasarrufu projelerinde genelde risk çok küçük olmasına rağmen, iskonto oranına bir iki puan daha ilave edilmesi yararlıdır.

Böylece tipik bir iskonto oranı,

% 20 faiz + % 3 finans maliyeti + % 2 risk faktörü = % 25

Bu durumda fabrika yönetimi yapılan yatırımdan en az % 25 lik bir getiri bekleyecektir.

İÇ KARLILIK ORANINI NASIL HESAPLAYABİLİRİZ ?

Basit bir örnekle gösterelim. Yukarıda bahsedilen ekipmana 110.3 Milyon TL lık bir yatırım yapıldığını varsayalım. Tasarruf 1 yıl sonra başlayacak, 5 yıl içinde 66 Milyon TL/yıl'a yükselecek ve sistem daha sonra kapatılacaktır.

İskonto oranı, kapitalin şirkete maliyetini belirleyen bir oran olduğu için oldukça önemlidir ve şirketçe belirlenen bir karşılaştırma bazıdır.

Şimdi her yıl için iskonto faktörlerini hesaplayalım. Bu hesabı net bugünkü değerin "0" olmasına kadar yeni oranlarla tekrarlayalım. Fabrika yönetiminin % 25 oranında bir getiriye ihtiyacı olduğundan dolayı, başlangıçta r = 0.25 ile hesapları yapalım.

Yıl	0	1	2	3	4	5
	1.000	0.826	0.683	0.564	0.467	0.386
Nakit Akışı	-110.3	9.9	24.1	52.1	66.0	66.0

İndirgenmiş Nakit Akışı -110.3 8.2 16.5 29.4 30.8 25.4

Net Bugünkü Değer = -110.3 + 8.2 + 16.5 + 29.4 + 30.8 + 25.4 = 0

Bugünkü değerin sıfır olduğunu görüyoruz. Bunun anlamı projenin iç karlılık oranı % 21 demektir. Bu değer yönetimin tespit ettiği % 25 Iik Iimitin altında olduğundan bu proje onaylanmamalıdır.

İskonto metodunun kullanımı, enerji mühendislerine yıllara göre değişen nakit akışları olan projelerin karşılaştırılmasında fayda sağlar. Basit geri ödeme metodu projelerin potansiyel kontrolunu çabuk yapabildiği halde yukarıda bahsettiğimiz karşılaştırma için bir fikir vermez.

ENERJi TASARRUFU YATIRIMLARINI DAHA TİTİZ BiR ŞEKİLDE İRDELEMEK İÇİN PROJELERİN EKONOMİK GEÇERLİLİĞİNİ İSKONTO METODU İLE KONTROL EDİNİZ.