ELEKTRİK FATURALARINIZDA TASARRUF
IŞIK
KAYNAKLARINIZI DAHA VERİMLİ OLANLARLA DEĞİŞTİRİN
İşletmelerin elektrik tüketiminde aydınlatmanın
payı genelde düşüktür. Buna karşın aydınlatmanın önemli olabileccği
bazı sanayi dalları da bulunmaktadır. Aydınlatma yükünün çok az olduğu
yerlerde bile, enerjide önemli bir tasarruf sağlanabilir. Etkin bir
enerji yönetim proğramı yapılırken aydınlatma gözardı edilmemelidir.
AYDINLATMA VERİMİ
Piyasada çeşitli enerji verimliliği
değerlerine sahip değişik türde aydınlatma kaynakları bulunmaktadır.
Tablo 1 'de bazı aydınlatma kaynaklarının temel özellikleri verilmektedir.
Tablo 1 Genel Aydınlatma Kaynaklarının Özellikleri
|
Tip
|
Güç (Watt)
|
Verim (Lümen/Watt) *
|
Omür (saat)
|
Akkor Flamanlı
|
|
Normal
|
15- ]000
|
10-20
|
1000
|
|
Halojen
|
20 -2000
|
20 -25
|
2000 -3000
|
Flüoresan
|
|
|
|
|
Tüp
|
6 -65
|
50 - 95
|
4000 -7000
|
|
Kontakt
|
9 -25
|
45 - 80
|
8000 –10000
|
Yüksek Basınçlı
|
|
|
|
|
Civa
|
50 -1000
|
40 - 60
|
7000
|
|
Sodyum
|
50 -1000
|
70 -120
|
6000
|
Metal Halide
|
400 -2000
|
80 -90
|
2000 -6000
|
Alçak Basınçlı
|
|
|
|
|
Sodyum
|
8 -180
|
1 00 -ı 80
|
6000
|
* Verimlilik, lümen/Watt olarak ifade
edilmektedir. (Giren birim enerji başına çıkan ışık akısı)
AYDINLATMA SEÇİMİ İÇİN DİĞER ETKENLER
Aydınlatmada gözönüne alınacak ilk özellik
verimliliktir. Bununla birlikte dikkate alınması gereken bir takım diğer
etkenler de vardır. Bu etkenlerden bazıları Tablo 2'de verilmiştir.
Tablo 2 Yaygın OIarak Kullanılan Işık Kaynaklarının
Çeşitli Özellikleri
|
Tip
|
Işığın Rengi
|
Renk Geri Verimi
|
Maliyeti
|
Akkor Flamanlı
|
|
Normal
|
Sıcak
|
İyi
|
Düşük
|
|
Halojen
|
Sıcak
|
Çok iyi
|
Orta
|
Flüoresan
|
|
|
|
|
Tüp
|
Çeşitli renkler
|
Ortadan iyiye
|
Orta
|
|
Kontakt
|
Sıcak
|
iyi
|
Orta
|
Yüksek Basınçlı
|
|
|
|
|
Civa
|
50 -1000
|
Orta
|
Yüksek
|
|
Sodyum
|
Sıcak
|
Çok zayıf
|
Yüksek
|
Metal Halide
|
Gün ışığı
|
zayıf
|
Çok yüksek
|
Alçak Basınçlı
|
|
|
|
|
Sodyum
|
Sarı
|
Yok
|
Orta
|
AYDINLATMA
KAYNAKLARININ VERİM VE ÖMÜR AÇlSINDAN KARŞILAŞTIRILMASI
Normal flamanlı lambalarla diğer aydınlatma
kaynakları arasındaki ilişki aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Normal
flamanlı lambaların ömrü ve verimi 1 olarak alınırsa diğer lambaların
buna karşı gelen özellikleri şöyledir.
|
Aydınlatma Kaynağı
|
Verim Katsayısı
|
Tahmini Ömür Katsayısı
|
Halojen
|
2.1-2.5
|
2 -3
|
|
Tüp Flüoresan
|
5 -9
|
4-7
|
|
Kompakt Flüoresan
|
5- 8
|
8 -10
|
|
Yüksek Basınçlı Civa
|
4-6
|
7-8
|
|
Yüksek Basınçlı Sodyum
|
7-12.5
|
7
|
|
Metal Halide
|
8-9
|
2-6
|
|
Alçak Basınçlı Sodyum
|
10-18
|
6
|
AYDINLATMA KAYNAKLARININ SEÇİMİ VE KULLANIM ÖNERİLERİ
Aydınlatma kaynaklarının farklı özelliklerine
dayanılarak aşağıdaki kullanım önerileri yapılabilir.
- Normal Flamanlı Lambalar
Kısa süreli çalışmalarda
Genel amaçlı yerlerde
- Halojen Lambalar
Yüksek yoğunluklu aydınlatma
İyi renk geri verimi gereken yerlerde
- Tüp Flüoresan
Sürekli veya kesintili aydınlatma
Genel amaçlar için
İyi renk geri verimi gereken yerlerde
- Kompakt Flüoresan
İç ortamlarda yüksek kaliteli aydınlatma gereken yerlerde
- Yüksek Basınçlı Civa Buharlı
Büyük atölyelerde
Dış ortam aydınlatmasında
- Yüksek Basınçlı Sodyum Buharlı
Dış ortam aydınlatmasında (civa buharlının yerini alabilir)
Yol aydınlatmasında
Depolama sahalarında
- Metal Halide
Sınırlı kaynak sayısı gerektiren geniş sahalarda (spor sahaları vb)
- Alçak Basınçlı Sodyum Buharlı
Renk faktörünün önemli olmadığı dış ortam aydınlatmalarında (otoyol,
geniş depolama sahaları)
ENERJİ TASARRUFUNA BİR ÖRNEK
Dış ortam aydınlatması 250 wattlık 65
adet yüksek basınçlı civa buharlı ampul ile sağlanan bir fabrikada ampuller
(verim=52 lümen/watt), 90 wattlık alçak basınçlı sodyum buharlı ampullerle
(verim 150 lümen/watt) değiştirilirse ne kadar elektrik tasarrufu sağlanır.
Mevcut aydınlatma = Lamba sayısı x Etkinlik faktörü
x Lambanın gücü
= 65 x 52 x 250
= 845 000 Lümen
LS : Aynı aydınlık seviyesi için gerekli lamba sayısı
Önerilen aydınlatma = LS x 90 x 150 = 845 000 Lümen
LS = 62.59 yaklaşık olarak LS 63 alınırsa:
Enerji
Tasarrufu = (65 x 250) -(63 x 90)
=
10 580 Watt
Aydınlatma
ihtiyacını 3650 saat/yıl olarak kabul edersek Yıllık enerji tasarrufu
= 10.58x 3650
=
38 617 kWh/yıl
Aktif
enerjinin fiyatı : 115 500 TL/kWh (01.05.2002)
Yıllık
enerji tasarruf maliyeti = 38 617 x 115 500
=
4 460 263 500 TL/yıl (2787 Euro/yıl)
Bu değer ampullerin değiştirme masrafı ile karşılaştırılmalıdır. Bu
değerlendirme yapılırken yüksek basınçlı sodyum buharlı ampullerin ömürlerinin
biraz daha kısa olduğu göz önüne alınması gereklidir.
ÖNERİLER
• Aydınlatma sistemlerinizi gözden geçirin
daha verimli aydınlatmaya geçebilmek için fırsatları değerlendirin.
Örneğin:
• Aydınlatına armatürlerinde herhangi bir değişiklik yapılması
düşünülmüyorsa 1000 saat/yıldan fazla kullanılmış akkor flamanlı ampuller
kompakt flüoresan ampullerle değiştirilebilir. Armatürde de değişiklik
yapılacak ise akkor flamanlı ampuller, llüoresan tüp Iambalarla değiştirilmelidir.
• Ampullerde değişiklik yapılabiliyor ise, yüksek basınçlı civa
buharlı ampullerin yüksek basınçlı sodyum buharlı ampuller ile değiştirilmesi
kayda değer olabilir.
• Çalışılmayan sahalarda aydınlatma için alçak basınçlı sodyum
buharlı ampullerin kullanılması her zaman uygundur.
• Aydınlatma armatürlerinizin değişlirilmesini planlamış iseniz,
modern verimli aydınlatma kaynakları ile değiştirilmesinin maliyetini
kontrol ediniz. Bu maliyet karşılaştırılmasında uzun ömürlü kaynakların
bakım masraflarının daha az olacağını gözönüne alınız.
• Basit ve düşük masraflı önlemler şunları içerir:
• Aydınlatma armatürlerini temiz tutunuz.
• Yapay aydınlatma gereğini azaltmak ve gün ışığından daha fazla
yararlanabilmek üzere pencere camlarını düzenli olarak temizleyiniz.
• Ortam aydınlatmasını gün ışığına göre çalışan fotosellerle kontrol
ediniz.
• Çalışılmayan zamanlarda sadece güvenlik amaçlı yeterli aydınlık
sağlayınız.